Dünya Karbon Elyaf Pazarı

Karbon elyaf pazarı 2010’dan bu yana hızlı bir büyümeyle 40.000 ton seviyelerinden 2019’da 100.000 tonun üzerine ulaşmıştır. Bu dönemde düzgün ve kesintisiz bir büyüme eğrisiyle yıllık %10 ila 12 aralığında rakamlar görülmüştür. Ancak geçen yıl COVID-19 pandemisinin etkisiyle karbon elyaf dünyası neredeyse bir günde büyük bir dönüşüm yaşamıştır.

2020’de dünya genelinde karbon elyaf talebi, 2019’a kıyasla yalnızca %1 artışla yaklaşık 105.000 ton olarak gerçekleşmiştir. 2021’de de yalnızca %1’lik bir büyüme beklenmektedir. (Bkz. Şekil 1.) Talep eğrisindeki bu düzleşmeyi anlamak için COVID-19’un karbon elyaf dünyasını nasıl değiştirdiğine daha yakından bakmamız gerek.

Karbon elyaf pazarında büyümenin itici gücünü havacılık ve uzay, rüzgar enerjisi, spor ürünleri, denizcilik, otomotiv, basınçlı kaplar gibi bir dizi alandaki gelişmeler oluşturmaktaydı. 2020’ye kadar pazarın tüm bu segmentlerindeki ve sektörün genelindeki büyüme oranı nispeten sabit bir seyir izliyordu.

Şekil 1: Ton Cinsinden Karbon Elyaf Talebi

Image

2020’nin başında ülkeler sınırlarını kapattığında uluslararası uçuşlar da kesilince, uçak üreticilerinin üretimlerini yavaşlattığı bir ortamda karbon elyaf sektörü bir gecede itici gücünü kaybetmiş oldu. Havacılık ve uzay uygulamalarında karbon elyaf kullanımı sektörün genel hacminin %20’sinden fazlasını oluştururken değer açısından bu oran %40 düzeyindeydi. Ticari havacılık alanındaki yavaşlama karbon elyaf sektörüne ciddi bir darbe vurmuştur ve bu darbenin etkilerinin geçmesi ve COVID öncesi noktaya geri dönüş yıllar alacaktır.

Her ne kadar havacılık ve uzay sektöründen gelen haberler pek iyi değilse de, 2020’nin tümüyle bir felaket olduğu da söylenemez. Evden dışarı çıkmamayı, evden çalışmayı ve tatillerimizi de eve yakın yapmayı öğrendiğimiz bir dönemde bazı pazarların güçlü bir gelişme sağladığını belirtmek gerek. Spor malzemelerine olan talep 2020’de %30’dan %40’a çıkarken rüzgar enerjisi santrali inşaatları da planlandığı gibi devam etmiş ve bir önceki yıla göre %20’lik artış sergilemiştir.

2020’de son kullanım bazında karbon elyaf pazarına bakıldığında şu rakamlar ortaya çıkmaktadır:

•    Rüzgar enerjisi — %23

•    Havacılık ve uzay – %20

•    Spor malzemeleri (denizcilik dâhil) — %12

•    Otomotiv – %10

•    Basınçlı kaplar – %10

•    Enjeksiyon kalıplamalı plastiklerde ve diğer kısa elyaf uygulamalarında kullanım — %8

•    İnşaat ve altyapı – %8

•    Pazarın diğer segmentleri – %9

COVID öncesi dönemde olduğu gibi, yeni uygulama ve programlar hayata geçirildikçe karbon elyafın tüm pazar segmentlerinin büyük bir büyüme potansiyeli vardır. COVID-19’dan önce de karbon elyafı cazip kılan uzun vadeli megatrendlerde bir değişim söz konusu değildir. Karbon elyafın sunduğu avantajlar, yani sertlik, ağırlığına kıyasla yüksek sağlamlık performansı, korozyona dayanıklılık, elektrik iletkenliği ve daha niceleri bugün de geçerliliğini sürdürmektedir. Büyümenin gerçekleşmesi için karbon elyaf ve karbon elyaf takviyeli plastik (CFRP) parçaların teknik ve ekonomik avantajlarının ortaya konulması gerekmektedir.

Geldiğimiz noktada karbon elyafa olan talebi belirli sektör ve uygulamaların tetiklediğini, ve bunların da COVID’den çeşitli şekillerde etkilendiği görülmektedir. Havacılık ve uzay gibi daralma görülen sektörler karbon elyaf sektörünün 2020’de nispeten durağan bir seyir izlemesine ve 2021’de de fazla bir büyüme beklenmemesine neden olmuştur.

Ancak uzun vadede tablonun daha olumlu olduğunu da söylemek gerek. Bir iki yıl içerisinde karbon elyaf sektöründe bir kez daha bir önceki yıla kıyasla yüksek büyüme oranlarına dönüşü beklemek çok da abartılı olmaz.

Sektörün karbon elyaf üretebilme kapasitesine bakıldığında ise, önde gelen üreticilerin kapasitesinin 160.000 ton ile orta vadede talebi karşılamak için yeterli olduğu görülmektedir. Üstelik bir çok üreticinin de gelecekte artacak talebi karşılamak için yeni fabrikalar kurarak kapasitelerini artırmayı planladığı bilinmektedir.

Son olarak karbon elyaf sektörünün halen gelişiminin ilk aşamalarını yaşayan bir sektör olduğunu unutmamak gerek. Elle üretilen uçakların günde bir ila iki üretim hacminin olduğu herkesçe malumdur. Otomasyon kullanılmayan diğer uygulamaların da hacmi benzer seviyelerdedir. Öte yandan otomobiller seri üretime konudur ve her dakika bir otomobilin üretim hattından çıktığını görmek sürpriz değildir. Bugün karbon elyaf halen çoğunlukla düşük hacimli uygulamalarda kullanılmaktadır. Halen “seri üretim” uygulamalarında kendisini net bir biçimde ispat etmiş değildir. Elbette bunun da zamanı gelecektir. Ama ne zaman olacağını bilemiyoruz.

Özetle, COVID karbon elyaf sektörüne bir darbe vurmuşsa da, bunun etkileri geçici olacaktır. Bu olağanüstü yılda yaşananlara karşın gelecek karbon elyaf açısından ümit vericidir ve gelecek bir iki yılın getireceği gelişmeler heyecanla beklenmektedir.

Not:  Bu yazı Composites Manufacturing Dergisinin Winter 2021 sayısından Türkçe’ye çevrilmiş ve CarbConsult GmbH Mesul Müdürü, Mr. Daniel Pichler tarafından hazırlanmıştır.

Arayın Whatsapp